Waarom schooltaalwoorden thuishoren in jouw les!

door | mei 22, 2019 | 2 reacties

 

Schooltaalwoorden wat zijn dat?

 

Vanaf het moment dat een leerling in groep 1 de school binnenstapt, krijgt het woorden te horen die thuis in de dagelijkse setting niet zo vaak voorkomen.

Leerkrachten die een instructie geven, regels van de klas uitleggen of een gesprek voeren in een kring gebruiken nu eenmaal andere woorden dan ouders of familie thuis. 

 

Deze woorden noemen we laag frequente woorden oftewel schooltaalwoorden.

Schooltaalwoorden in groep 1-3

In groep 1-3 zijn dit veelal woorden die in een kring en bij instructiemomenten gebruikt worden zoals (vinger) opsteken, de beurt krijgen, eerst, daarna.

Maar ook woorden die de leerlingen aanzetten tot denken en doen zoals: doorgeven, bijzetten, direct, voor het eerst, daardoor, zometeen, volgens, eigenlijk, natuurlijk, (echt)waar, zeker, zomaar, vergeten.
Deze woorden worden genoemd als schooltaalwoorden.

Schooltaalwoorden voor de onderbouw zijn dus woorden die niet frequent gebruikt worden in de dagelijkse setting, die dus nieuw zijn en waarbij een leerling niet direct een handeling, fysieke actie of voorwerp kan bedenken

Schooltaalwoorden in groep 4-8

In groep 4 tot en met groep 8 komen er nog veel meer schooltaalwoorden bij. 
Dit is niet zo vreemd, we starten in die groepen immers ook met de zaakvakken en het begrijpend lezen.

 

 

Bij schooltaal vanaf groep 4 onderscheiden we drie soorten moeilijke woorden:

1. Algemene schooltaalwoorden, woorden die in allerlei schoolse teksten voorkomen
   (zoals mogelijkheid, functie, gevolg etc.).
2. Algemene vaktaalwoorden, woorden die in veel teksten binnen één vak voorkomen
   (zoals bij wereldoriëntatie: bevolking, vulkanisch, erosie of landbouw).
3. Specifieke vakwoorden, tekst- en vakgebonden woorden
   (zoals zandverstuiving, Februaristaking of kasteelheer).

 

De beide categorieën algemene schooltaalwoorden blijven in de les vaak onbesproken, terwijl het accent vaak op de specifieke vaktaalwoorden ligt.
Dit is jammer, want juist die algemene schooltaalwoorden zijn voor taalzwakke kinderen niet zo makkelijk.
Het zijn namelijk woorden die ze zelf niet zo snel zullen gebruiken, en daardoor minder snel zullen opnemen in hun mentale lexicon, hun interne woordenboek. 
Het zijn ook woorden die je slecht kunt visualiseren zonder context, maar die wel degelijk een zin of een tekst kunnen bepalen qua betekenis.

 

Waarom horen schooltaalwoorden in jouw lesaanbod thuis?

Juist die algemene schooltaalwoorden zorgen er dus vaak voor dat een tekst niet goed begrepen wordt.  
Het zijn woorden waar je niet direct een afbeelding of associatie bij kan bedenken. Het zijn woorden die om context vragen om ze te begrijpen.
Het is dus van belang om aan deze woorden aandacht te besteden in een betekenisvolle context.

 

 

Wist je dat....

Voor het volledig kunnen begrijpen van een tekst heb je kennis nodig van 95% van de gebruikte woorden in die tekst!

Waar vind ik die schooltaalwoorden?

 Speciaal voor dit artikel ben in het internet ingedoken. Er zijn veel publicaties over schooltaalwoorden, maar heel vaak gericht op het VMBO onderwijs of de bovenbouw van het primair onderwijs.

Daarom ben ik zelf aan de slag gegaan.

 

Download hieronder mijn schooltaalwoordenlijst voor groep 1 -4.

Dit zijn woorden die ik uit de BAK-lijst van groep 1-2 heb gelicht en in een apart document voor jou heb verzameld.
Deze woorden zijn zeker ook bruikbaar en belangrijk voor leerlingen uit groep 3 en 4 met een zwakke woordenschat.

Als bonus heb ik ook de emotiewoorden er aan toegevoegd. Ook deze woorden zijn belangrijk om in hun diverse vormen aan te bieden en te bespreken. Waarom? Dat lees je ook op deze download.

Werk je in groep 5 of hoger, download dan via de knop hieronder de overzichtslijst van het CED. Hier vind je een lange lijst met schooltaalwoorden op alfabetische volgorde.

 

Hoe bied je deze schooltaalwoorden aan?

 

Het aanbieden vraagt dezelfde discipline als de overige woordenschat.

  • Spreiden en herhalen van het aanbod
  • Aanbieden via de viertakt van Verhallen.
  • Altijd aanbieden in een betekenisvolle context
  • Altijd binnen deze context visualiseren.

Op de website van Weerwoord vind je goede voorbeelden hiervan.

Ga naar de site van Kentalis en zoek bij het tabblad “losse weerwoorden” naar schooltaalwoorden.

 

Besteed jij expliciet aandacht aan schooltaalwoorden?

Laat in een reactie hieronder weten hoe jij dit soort woorden in jouw lesaanbod inpast.

Ik ben benieuwd naar jouw input!

2 Reacties

  1. Josette

    Dank je wel voor artikel en ook de lijsten. Dit is precies wat ik zocht (was zelf al begonnen met lijst maken). Schooltaalwoorden zijn in vragen meestal al het eerste struikelblok, of misschien zelfs het voornaamste…..

    Antwoord
    • Marita

      Dat klopt, de schooltaalwoorden zijn ontzettend belangrijk om expliciet te trainen bij leerlingen met een TOS. Onderzoek wijst ook uit dat het ecxpliciete woordenschataanbod bij TOS voor 30-40% moet bestaan uit schooltaalwoorden en functiewoorden (zoals voegwoorden, voorzetsels) en werkwoorden.
      Fijn dat ik hierbij kon helpen.

      Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

2 Reacties

  1. Josette

    Dank je wel voor artikel en ook de lijsten. Dit is precies wat ik zocht (was zelf al begonnen met lijst maken). Schooltaalwoorden zijn in vragen meestal al het eerste struikelblok, of misschien zelfs het voornaamste…..

    Antwoord
    • Marita

      Dat klopt, de schooltaalwoorden zijn ontzettend belangrijk om expliciet te trainen bij leerlingen met een TOS. Onderzoek wijst ook uit dat het ecxpliciete woordenschataanbod bij TOS voor 30-40% moet bestaan uit schooltaalwoorden en functiewoorden (zoals voegwoorden, voorzetsels) en werkwoorden.
      Fijn dat ik hierbij kon helpen.

      Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Ontvanghet ebook Tips voor TOS en bijpassende apps

Ontvang de gratis download: Tips voor Tos en bijpassende apps voor in de klas.

Meld je hier aan en ontvang ook af en toe een mail met nieuws en updates over mijn activiteiten online.  Ook ontvang je meteen het speciale wachtwoord voor toegang tot alle gratis downloads.

Groet, Marita teunisse

Uitschrijven is altijd op ieder moment mogelijk.

 

Bedankt! Je bent succesvol ingeschreven. Ik beloof je dat ik je niet ga spammen, wil je echter toch uitschrijven dan kan dat natuurlijk altijd onderaan elke mail. Bij Gmail en Hotmail komen mijn mails vaak in SPAM terecht. Wil geen enkele mail missen? Voeg mijn mailadres dan toe aan jouw lijst met vertrouwde contacten of bij Gmail aan de mailbox Primair. Groet, Marita

Wil je op de hoogte blijven van mijn online trainingen?

Trainingen, webinars, workshops. Facebook lives met coaching en inspiratie op het gebied van taal en ICT.

Volg vanuit je eigen huiskamer op jouw eigen tempo en tijdstip mijn trainingsaanbod en workshops.

Via deze mailinglijst ben je als eerste op de hoogte van de komende events en aanbiedingen.

Bedankt! Je bent succesvol ingeschreven. Ik beloof je dat ik je niet ga spammen, wil je echter toch uitschrijven dan kan dat natuurlijk altijd onderaan elke mail. Bij Gmail en Hotmail komen mijn mails vaak in SPAM terecht. Wil geen enkele mail missen? Voeg mijn mailadres dan toe aan jouw lijst met vertrouwde contacten of bij Gmail aan de mailbox Primair. Groet, Marita

Pin It on Pinterest

Shares
Share This

Leuk dat je er bent!

Delen mag natuurlijk!

Shares