De hulpwaaier TOS geeft lucht?

De hulpwaaier TOS geeft lucht?

De TOSwaaier, geeft lucht?

Afgelopen zomer, tijdens een basisschoolbezoek op een warme dag, noemde ik bij een eerste gesprek de TOSwaaier als hulmiddel  voor een leerkracht.

Hij keek mij vragend aan en dacht eerst dat ik een grapje maakte. “Is dat een methode of een spel?” vroeg hij. Toen ik de TOSwaaier tevoorschijn haalde moesten we er samen even flink om lachen.
“Oh de hulpwaaier, ja die ken ik wel, maar dan van autisme

Natuurlijk is het een waaier, maar “de officiële naam is natuurlijk: Hulpwaaier TOS uitgegeven door PICA | Kentalis en Jet Isarin.
In de wandelgangen wordt deze echter meestal de TOSwaaier genoemd.

 

Een review over de hulpwaaier TOS

De hulpwaaier TOS is gemaakt om professionals in het onderwijs en in de zorg te informeren over TOS en om tips en strategieën te geven voor het handelen.

In dit blog geef ik je een inkijkje in de inhoud van de hulpwaaier TOS van uitgeverij Pica door 7x enkele tips alvast te delen waardoor jij absoluut nieuwsgierig zal worden naar meer.

De waaier is niet nieuw, maar wel super handig!

In 2016 is deze hulpwaaier TOS op de markt gebracht. Zelf kreeg ik hem een jaar later in mijn bezit via een PICA congres.
De waaier staat vol tips en strategieën over TOS en is ingedeeld in zeven overzichtelijke secties.

Dit is extra duidelijk gemaakt doordat iedere sectie een andere kleur pagina heeft.

Ik zal je hieronder een inkijkje geven in iedere sectie van de hulpwaaier TOS en enkele tips met je delen.

 

Waarom moet een hulpwaaier TOS op iedere school aanwezig zijn?

Zoals je misschien al weet is een taalontwikkelingsstoornis (TOS) een stoornis die voorkomt bij 5-7% van de bevolking. Dat betekent grofweg dat er in ieder klas van ongeveer 30 leerlingen minimaal 1 leerling met een TOS aanwezig is.

Een TOS kan zich op heel veel verschillende manieren manifesteren, dat maakt het onderkennen van een TOS juist zo lastig.

Deze waaier helpt je om de kenmerken te herkennen en om tips  te vinden voor in de praktijk. Ook vind je in de hulpwaaier TOS onder meer  tips voor thuis. voor het onderwijs en voor stage. 
De waaier heeft een klein formaat en is daarmee super overzichtelijk. Hij past in iedere burealade, handig om steeds even snel te kunnen inkijken voor tips.

In 7 overzichtelijke secties wordt informatie gegeven over de kenmerken en signalen van TOS, de gevolgen ervan voor de cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling en over diagnostiek, behandeling en prognose. Ook worden tips en strategieën aangereikt voor het stimuleren van de taalontwikkeling en het vergemakkelijken van de communicatie, het leren en het sociaal functioneren.

“Het is lastig om TOS te hebben, maar het is nog lastiger dat niemand weet wat het is!”

Een jongere met TOS. Uit SpraakSaam, 2010

 

Jet Isarin is filosoof en onderzoeker bij de Kentalis Academie. Ze promoveerde in 2001 op onderzoek naar de ervaringskennis van ouders met een gehandicapt kind. Sinds 2005 doet Jet onderzoek naar de ervaringen en de ervaringskennis van kinderen en jongeren met een auditieve of communicatieve beperking.

“Ik vind dat de mensen die worden onderzocht, zelf zeggenschap moeten hebben over wat er wordt onderzocht en hoe dat gebeurt”.

Samen met jongeren met TOS deed Jet onderzoek naar communicatie, identiteit en lotgenotencontact, wat resulteerde in de website www.spraaksaam.com,
het boek 
Spraaktaalgids voor jongeren met een taalstoornis en de Vereniging SpraakSaam.

Ook is zij de schrijfster van de methode voor psychoducatie voor jongeren met TOS van 4-14 jaar: Spraaktaalkids.

Jet Isarin

Schrijfster Hulpwaaier TOS

Hulpwaaier overzicht

7x tips bij de hulpwaaier TOS

Zoals ik al vertelde is de hulpwaaier TOS verdeeld in 7 secties.

Ik deel hieronder per sectie een tip om direct in te zetten voor jouw praktijk.

1. Wat is een TOS

De kortste definitie van TOS is afkomstig van een jonge met TOS: “Taal gaat moeilijk in je op”.

Niet iedere leerling met een taalachterstand heeft een TOS, maar alle kinderen met een TOS hebben wel een taalachterstand.

 

Kenmerken, meertaligheid, diagnostiek en behandeling en prognose komen vervolgens aan bod in deze eerste uitgebreide sectie.

 

2. Gevolgen van TOS

Invloed van taalfuncties op sociaal emotionele ontwikkeling.

Kinderen met een TOS hebben het gevoel er niet helemaal bij te horen binnen het gezin of de familie. Ze beheersen de taal van hun naasten onvoldoende om te kunnen deelnemen aan de gesprekken tijdens het eten of bijvoorbeeld bij verjaardagen.

 

 3. Tips en strategieën voor iedereen

Met tips voor meertaligheid, identiteit en communicatieve redzaamheid.

Los problemen niet op, maar help kinderen bij het zelf oplossen van de problemen waar ze tegenaan lopen.

Zoek samen met kinderen naar trucjes of hulpmiddelen die het makkelijker maken zich communicatief te redden.

4. Tips en strategieën voor thuis

Met do’s en don`ts, VAT principes, mentaliseren en discussiëren.

De angst van ouders en kinderen, dat er in de communcatie en het sociale verkeer iets mis al gaan, vormt een belemmering voor het met vallen en opstaan zelfstandig worden.

Maak samen een stappenplan of zoek hulpmiddelen waarmee de zelfstandigheid wordt uitgebreid.

5. Handige tips voor het onderwijs

Zowel voor het didactische, als voor het pedagogische klimaat worden tips genoemd. Een groot aantal van die tips kun je ook op mij site in andere blogs teruglezen.

Zorg voor visualisatie en extra verwerkingstijd.
Gebruik functiewoorden zoals lidwoorden en voegwoorden.
Besteed met vaste routines aandacht aan woordenschat.
Werk met verhaalschema’s.

 6. Stage en werk bij TOS

In deze sectie vind je algemene tips voor stagebegeleiders, werkgevers en collega’s

Blijf in het begin in de buurt. Geeft de tijd om in te oefenen. Laat handelingen nadoen en verwoorden zodat je kunt zien of de opdracht goed begrepen is.

7. Boeken, websites en andere hulpmiddelen

 In deze laatste sectie vind je veel informatie  over diverse websites en verenigingen voor TOS. Voor contact met lotgenoten, hulp bij onderwijs en begeleiding in het dagelijks leven.

Ken jij de COM-pas al? De COM-pas is een hulpmiddel voor kinderen en jongeren met TOS.
De COM-pas is altijd bij de hand, als app op je telefoon of als kaartje in je broekzak of portemonnee. Ga naar www.com-pas.nl voor meer informatie.

 Bovenstaande tips zijn een greep uit de vele tips en strageieën die benoemd worden in de hulpwaaier TOS.

mening:

Zelf werk ik al meer dan 30 jaar binnen het cluster 2 onderwijs voor leerlingen met een TOS en ik vind deze hulpwaaier TOS nog steeds handig om in de buurt te hebben. Even iets opzoeken of even een tip gericht op woordenschat of verhaalopbouw duidelijk maken naar een leerkracht of ouder? het gaat eenvoudig en snel met deze waaier. Ik kan hem dan ook van harte aanbevelen als naslagwerk.
Hij is handzaam, klein en overzichtelijk en past makkelijk in je tas of bureaulade.

Heb jij al een TOSwaaier?

Denk jij dat deze hulpwaaier TOS een aanwinst kan zijn voor jouw klas of voor jullie teamkamer?
Laat het me weten.

Eind oktober 2020 verloot ik hier op de site  1 exemplaar van de hulpwaaier TOS

 

Laat mij hieronder in een reactie weten waarom jij hem goed kunt gebruiken en doe mee.  

Deel dit artikel gerust onder andere collega’s die hier belangstelling voor zouden kunnen hebben. Laat hen ook meedoen aan deze actie.

Met dank aan uitgeverij PICA

Samen zetten we TOS op de kaart !

 

Rijke Taal, waarom en hoe?

Rijke Taal, waarom en hoe?

Rijke taal, een compleet aanbod

 

 Afgelopen maand las ik het boek Rijke taal van Erna van Koeven en Anneke Smits.

Het is best een  dikke pil (432 pagina’s) maar gek genoeg ging dit op geen enkel moment tegenstaan terwijl ik het boek las.

Integendeel, hoe verder ik kwam in het boek, hoe meer ik erin werd getrokken door de vele herkenbare voorbeelden, de kijkjes in de klas en natuurlijk door de strekking van het verhaal.

 

het boek Rijke taal is bedoeld voor iedereen die inzicht wil krijgen in wat goed taal- en leesonderwijs is en daarmee aan de slag wil gaan.

 

Waar gaat het boek over?

De titel zegt het al; Rijke taal, krachtige taal en leesdidactiek voor de basisschool.
helemaal aansluitend bij mijn interesses dus.

Ik las dit boek met mijn “speciaal-onderwijs-bril”. Dus continu met de leerling met een taalontwikkelingsstoornis in het achterhoofd.

Tijdens het lezen van het boek maakte ik aantekeningen.
Voor mij persoonlijk altijd een teken dat er veel interessante informatie in staat, die het waard is om samen te vatten.

Dit boek is een pleidooi voor rijke taal in het onderwijs

In dit blog wil ik geen samenvatting geven, het boek is te interessant en te veelomvattend hiervoor.
Eigenlijk is dit boek een pleidooi voor rijk taalonderwijs. Vanuit die visie pleit ik ervoor dat ieder leerkracht in het basisonderwijs dit boek leest, en vervolgens er naar gaat proberen te handelen.
Want dit boek lezen is 1 ding, handelen in de praktijk is iets anders en die praktijk is vaak weerbarstig.

Daarom meteen een gouden tip van mij aan alle leerkrachten die dit lezen;
Zet het onderwerp “Rijke taal, hoe doen wij dit? “ op de agenda van een studiedag of een terugkerend vergadermoment.
Ga samen wat vaker in overleg, laat “good practice” voorbeelden zien en/of horen aan elkaar, deel je ervaringen, inspireer elkaar en durf de methode soms los te laten.

Een mooi voorbeeld van rijke taal en verdiepende gesprekken is de methode Grej of the day.
Lees hier meer over in mijn artikel Grej of the day, kennis is cool.

Rijke taal in de 21e eeuw

Het bieden van rijke taal, door alle vakken heen, moet een essentieel onderdeel worden voor het basisonderwijs.
Taal is immers de manier om het lezen en de kennis van de wereld van alle leerlingen op een hoger plan te tillen en hiermee kun je effectief  laaggeletterdheid tegen gaan.

En willen we dat niet allemaal?
Leerlingen die daardoor wèl actief deelnemen aan onze talige maatschappij? Die brieven van de overheid kunnen lezen, maar ook kunnen praten over krantenartikelen of actualiteiten uit de media?

Uiteindelijk worden leerlingen die zich mondeling en schriftelijk competent genoeg voelen om mee te doen uiteindelijk werknemers. Op die werkvloer moeten ze vervolgens mee kunnen denken en van daaruit durven te overleggen, durven samen te werken en te handelen.

Wat kun je lezen in het boek?

De schrijvers gaan per hoofdstuk in op onder meer de volgende vragen.

  • Hoe draagt het aanbieden van rijke teksten (en hier interactie aan te verbinden) bij aan duurzaam taalonderwijs?
  • Hoe doe je dit met taalzwakke leerlingen?
  • Waar kan het gebruik van ICT dit aanbod verrijken en/of ondersteunen?

Scaffolding bij taalzwakke leerlingen

Een mooie aanvulling is het gedeelte in het boek over Scaffolding.
Taalzwakke leerlingen en NT 2 leerlingen hebben hier vaak behoefte aan en dit wordt in het boek uitgebreid beschreven.

Scaffolding is het ondersteunen van het onderwijs met denkbeeldige steigers (scaffolds)  in de vorm van hulpmiddelen voor beter begrip van de leerstof.
Dit kan bij begrijpend lezen bijvoorbeeld een verklarende woordenlijst zijn met de belangrijkste contextbegrippen uit de tekst. (Eventueel ook in de moedertaal uitgelegd)

In hoofdstuk 2 wordt bijvoorbeeld digitale scaffolding omschreven.

De schrijvers noemden dit ondersteunen, verrijken en vieren met ICT.

  • Ondersteunen met ICT zoals digitale prentenboeken, luisterboeken, leessoftware, structureren en visualiseren van leerstofaanbod, groepsdiscussies, enz. door middel van mindmapping, interactieve tools of een digitale quiz
  • Verrijken met ICT zoals met digitale teksten, instructiefimpjes, websites, werken aan mediawijsheid door teksten te vergelijken op het web, interactie via een digitaal platform als Padlet.
  • Vieren met ICT door leerwinst zichtbaar te maken of leerprocessen te visualiseren zoals bijvoorbeeld een digitaal portfolio.

Hieronder en voorbeeld van een groepsgesprek via een Padlet. De onderzoeksvraag wordt geformuleerd door alle leerlingen voor optimale betrokkenheid. Samen komen we tot een overeenstemming.

padlet_onderzoeksvragen

 

Wat kun je nog meer vinden in dit boek? 

Het boek is onderverdeeld in 8 hoofdstukken. In al die hoofdstukken komen een aantal begrippen en opvattingen steeds weer terug. Ook worden steeds inzichten gedeeld die in veel gevallen een eyeopener zijn.

Een aantal belangrijke inzichten zet ik hier voor je op een rijtje:

  • Leesmotivatie en leesplezier zijn onlosmakelijk verbonden met leesontwikkeling.
  • Zowel bij leerlingen met een TOS als bij NT2 leerlingen is het talig functioneren in de maatschappij sterk afhankelijk van de kennis van de wereld in combinatie met de taalontwikkeling.
    Je kunt pas over dingen meepraten, leesteksten met veel schooltaal begrijpen, zodra jouw mentale lexicon breder wordt. Het los aanbieden van woordenlijsten is niet genoeg.
  • De interactie in de klas over interessante teksten die ingebed zijn in overkoepelend thema’s, actuele onderwerpen, het bespreekbaar maken van meningen en hier actief over nadenken, over praten en over schrijven biedt ook de taalzwakke leerling de kans om aan te sluiten in de talige maatschappij.
  • Scaffolding met en zonder ICT is cruciaal voor de zwakke lezer om niet af te haken bij het groepsproces rondom  taal-leesonderwijs.
  • Digitaal lezen kan skimmend lezen worden, houd continu aandacht voor dieper leesbegrip door de activiteiten in de klas en het aanbod aan teksten en de verwerking hierbij daarop af te stemmen.
  • Frequent (voor)lezen uit rijke teksten, verhalen en boeken is essentieel voor de toekomst van leerlingen. Het Nederlands onderwijs werkt teveel en te vaak met verarmde teksten dor AVI-restricties.
  • Het lezen uit teksten en boeken die misschien wat moeilijker zijn, maar wel de interesse van leerlingen hebben is onontbeerlijk voor goed en duurzaam taalonderwijs.
  • Kies altijd teksten waarover in gesprek kan worden gegaan met de leerlingen.

Rijke taal biedt ook veel tips voor goed leesonderwijs.

Enkele zet ik hieronder:

  • Zet vanaf AVI M4/E4 vrij lezen centraal met een goed boekenaanbod op school en de vrijheid voor leerlingen om zelfgekozen boeken te lezen.
  • Laat vakken geïntegreerd aan bod komen. Behandel bij begrijpend lezen een tekst vanuit het thema van de zaakvakken.
  • Durf te kiezen in je methode, richt je op overkoepelende begrippen waardoor gesprekken en discussies in jouw klas meer diepgang krijgen en de interesse en de kennis van de wereld automatisch wordt vergroot.
  • De schotten en begrenzingen tussen de vakken mogen kritischer bekeken gaan worden door het onderwijs, willen we leerlingen echt gaan onderwijzen voor de toekomst.  

 

Het zijn wellicht voor een aantal van jullie open deuren, maar toch denk ik dat ze aandacht verdienen in de curriculumdiscussie van dit moment.

Mijn mening over Rijke taal

 Het boek staat vol met tips voor de leerkrachten en tips voor de praktijk.
De schrijvers onderbouwen hun beweringen steeds met wetenschappelijke bronnen.

Het is een makkelijk leesbaar boek. De vele praktijkvoorbeelden en handzame tips geven inspiratie om meteen mee aan de slag te gaan.

Quote:

“De leesvaardigheid van leerlingen in Nederland komt als goed uit de onderzoeken, maar het leesbegrip en het leesplezier neemt af.

Hoe kom je tot duurzaam leren waarbij rijke verbindingen in de hersenen tot stand worden gebracht die leiden tot duurzame veranderingen in het lange termijn geheugen?”

En hiermee heb je meteen de rode draad in het boek te pakken. Want hoe krijg je leerlingen weer betrokken bij taal/leesonderwijs? 

Voor wie is dit boek bedoeld?
 

Het boek is bedoeld voor iedereen die inzicht wil krijgen in wat goed taal- en leesonderwijs is en daarmee aan de slag wil gaan. Dat kan iedereen zijn die op het gebied van educatie of logopedie het taalonderwijs een warm hart toedraagt. 

Dit boek biedt echt waardevolle informatie wanneer je als professional of als team aan de slag wilt met het taalonderwijs in je klas op op jullie school.

Tot slot

De inhoud van dit boek slaat een brug tussen theorie en praktijk. Het laat je zien hoe je duurzaam, betekenisvol taal- en leesonderwijs geeft.

De schrijvers laten je zien hoe je actief kunt gaan nadenken over teksten en hoe je dit kunt vormgeven in de klas. Je krijgt praktische voorbeelden op ieder niveau over hoe je hiermee jouw leerlingen een goede taalbasis (mee)geeft.

Rijke taal? Ja zeker wel!

Hoe bied jij dit aan?

Winnaar van het GOTD boek

Winnaar van het GOTD boek

Wat een reacties!

Na heel veel reacties hier op de website, via Facebook en via Instagram mag ik vandaag de winaar bekend maken van het nieuwste boek Grej of the Day, kennis is cool.

Iedereen heeft in zijn reactie laten weten graag aan de slag te gaan met GOTD, ook willen veel deelnemers graag dit boek gebruiken voor hun team. De genoemde onderwerpen zijn ook zeker de moeite waard om door te lezen en misschien op ideeën te komen.

 

Nog even over het boek

Dit boek is speciaal voor de Nederlandse en Belgische onderwijsmarkt samengesteld met heel veel interessante weetjes over deze twee landen.
Ik heb het boek binnengekregen en werd meteen nog enthousiaster dan ik al was.

Het is een stevig boek in A3 formaat met een stevige, soepele kaft.

Het boek biedt naast 100 zorgvuldig uitgekozen Grej’s onder meer:

  • Een prachtig hoofdstuk over de werkwijze van Grej of the day.
  • Praktische tips voor in de klas.
  • Achtergrondkennis over het ontstaan van Grej of the day
  • Handige weetjes over de opbouw van een Grej of the day, mocht je er zelf een paar willen bedenken.
  • Alternatieve raadsels, zodat je het raadsel kunt aanpassen aan het niveau van jouw leerlingen.
  • En natuurlijk een unieke inlogcode om de bijbehorende website met de microlessen te gebruiken.

Een echte aanwinst voor in de klas dus!

 

Om het boek zelf te bestellen, check mijn review.

 

En dan nu de winnaar...

Met een random getalkiezer kwam het getal 74 als winnaar uit de bus.

De 74e reactie heeft dus gewonnen.

En dat is…

Angela Bruins

 

Angela schrijft in haar reactie:

Ik ben werkzaam op een asielzoekers school met NT2 kinderen in groep 7/8.
Wij werken niet met een methode voor de zaakvakken, ik plan zelf mijn thema’s. Onze kinderen hebben een taalachterstand, maar met deze manier van Grej of The day vang ik twee vliegen in één klap. Ik wordt hier heel erg enthousiast van en ga me er zeker de komende tijd in verdiepen. Ik weet er pas sinds donderdag vanaf 
🙈. Mijn komende thema gaat over: water – VOC – scheepvaart en die er na werk ik over licht&flits. Hier wil ik zeker wat mee gaan doen!

Gefeliciteerd Angela. Ik denk dat jij op een perfecte plek werkt om aan de slag te gaan met GOTD.

In het boek staan trouwens enkele Grej’s over water zoals de Deltawerken, watervallen, de watersnoodramp, de Tsunami. En met behulp van dit boek maak jij binnenkort vast jouw eigen Grej over de VOC!

Veel plezier en laat je over een tijdje eens horen hoe het gaat?

En al die andere enthousiastelingen?

Voor iedereen die niet gewonnen heeft, niet getreurd. 

Via de Facebookgroep en de Prowise omgeving vind je ook heel veel gratis Microlessen.
Wil je dus aan de slag, kijk dan vooral ook daar eens tussen.

Ga naar mijn review pagina voor de directe links.

 

Review Grej of the Day

Review Grej of the Day

 

Grej of the Day

 

Een boek en een lesmethode

Dit keer gaat mijn review over het boek, of moet ik zeggen de methode: Grej of the Day, kennis is cool!  Het boek wordt aangevuld door een online omgeving en posters voor in de klas.

Grej of the Day is op dit moment een van de nieuwste onderwijsmethodes binnen Nederland en België die snel terrein wint in het primair onderwijs. Het is namelijk een boek met een onderliggend lesconcept, dat inzetbaar is in groep 1 tot en met 8 en waar zowel leerkrachten als leerlingen en ouders ontzettend enthousiast over zijn.

Ideale interactiemomenten thuis en op school, wat wil je nog meer?

Hoe werkt het precies?

De lesmethode van de Zweedse Micael (Micke) Hermansson is op het moment helemaal hot. Sommigen noemen het zelfs een eye-opener in onderwijsland. 
Een ‘Grej’ is een magische microles van ongeveer acht minuten over ieder mogelijk onderwerp.

Alle Grej’s  starten met een raadsel (aangeboden aan het einde van een lesdag) wat leerlingen aan het denken zet.
De leerlingen gaan met dit raadsel naar huis en dan begint er al iets te gebeuren. Thuis wordt er doorgepraat, er worden dingen opgezocht, want de volgende dag mag iedereen met antwoorden komen.

De daaropvolgende dag volgt een microles (een digitale presentatie aangevuld met kennis en informatie) die altijd eindigt met een WOW-effect.
Dit zorgt ervoor dat de informatie verrassend goed blijft hangen bij de leerlingen en ze nieuwsgierig worden naar meer kennis, want KENNIS IS COOL!

 

Waar komt het vandaan?

 

De lesmethode is ontwikkeld in Zweden en Finland en daar is Grej of the Day al een enorm populaire manier om kinderen de liefde voor kennis bij te brengen.
Ook in Nederland en België gaan steeds meer leerkrachten ermee aan de slag. 

 

Wat is een Grej ?

 

Grej of the Day (GOTD) betekent letterlijk:  ding van de dag

Maar een ‘Grej’ is niet zomaar een spreekbeurt of een verhaaltje.
De microles is kort en er moet in elk geval een wow-element in zitten.
En ook het raadsel verzin je niet zomaar.  Het doel van de korte les is dat bij de kinderen hun monden openvallen en zij thuis verder bespreken wat zij die dag hebben geleerd, in plaats van het gebruikelijke ‘niks bijzonders’.

 

Wat kunnen we hiermee in Nederland en België ?

In september 2019 verschijnt de Nederlandse bewerking van het boek Grej of the Day (GOTD) van bedenker Micael (Micke) Hermansson. 
Het bestaat uit 100 Grej’s, met 100 bijbehorende digitale presentaties,  die speciaal gemaakt zijn voor de Nederlandstalige leerlingen.
Kennis, communicatie en digitale ondersteuning. Een perfecte combinatie dus.
Met Grej of the Day bied je zowel taal, kennis van de wereld, als visuele ondersteuning in een les.


Voor mij een uitgelezen moment om dit boek, of eigenlijk deze methode nader te bekijken en mijn mening te geven, Ik ben natuurlijk erg benieuwd of dit concept ook kan werken bij leerlingen met een een TOS of een taalachterstand en bij jonge kinderen.

Over de schrijver Micke Hermansson

Micael (Micke) Hermansson houdt van twee dingen: kennis en duidelijkheid!

Wat is het meest gegeven antwoord van leerlingen op de vraag: “Wat heb je vandaag gedaan op school?”

Het antwoord is bijna altijd: “Niets bijzonders!!”

Dat is eigenlijk een antwoord wat het hart van iedere leerkracht zou moeten doen breken volgens Micke Hermansson.
Daarom bedacht hij een nieuwe formule; Grej of the Day.
bekijk hieronder zijn inspirerende TedTalk.

 

Grej of the Day brengt gesprekken in de klas en thuis aan de keukentafel tot leven.
Leerlingen praten met anderen over onderwerpen, stellen vragen, luisteren naar elkaar en gaan op zoek naar antwoorden. Ze denken na over taal en dit alles wordt visueel ondersteund met een microles.

De kenmerken van een GOTD zijn:

  • Een GOTD is kort!
  • Niet teveel tekst in de digitale microles!
  • Leg de focus op het vertellen!
  • Sluit je GOTD af met een feitje waar de monden van openvallen!

.Mijn naam is Micke Hermansson en ik ben geboren en getogen in de kleine Norra Fjällnäs, Lapland.
Er gebeurde niet veel in mijn kleine dorp, maar ik had ook een aantal interesses die me op de been hielden. 

Ik hield van voetbal! Ik las ongelooflijk veel, vooral fictie boeken! Kennis van de wereld intrigeerde me enorm en ik vond de school erg leuk.

Ik was 31 jaar met plezier docent op een middelbare school , maar 10 jaar geleden stond ik op een kruispunt.

 Dat was het begin van Grej of the Day.

Ik had in die tijd een klas vol kleine monsters die altijd voor chaos zorgde. Ze haatten mij en ze haatten de school.

En toen begon ik met een verhaaltje te vertellen, iedere morgen als begin van de schooldag. Gebaseerd op mijn jeugdfantasieën ging het over van alles: De Eiffeltoren, de Niagara-watervallen, de moord op president Kennedy, Tarzan, de koning van Zweden. Maar nooit langer dan acht minuten en ik eindigde altijd met een cliffhanger, iets wat bleef hangen bij de kinderen. En als ze dan vroegen: “meester waarom stop je? Vertel nu verder”, zei ik: nee, sorry dit is het. we gaan nu aan het werk.

Wat er vervolgens gebeurde was opmerkelijk: kinderen hadden iets om over na te denken, gingen zelf op onderzoek, vertelden het thuis en ouders bemoeiden zich er ook weer mee. De interesse was gewekt.

En een paar maanden later was er een totale omslag in de klas. Kinderen waren leergierig en kwamen graag naar school, al was het maar om elke dag de Grej of the Day te horen. Kennis is cool, dat heb ik ze meegegeven.

Belangrijk is de herhaling, na een dag of een week, en dat je je verhaal altijd eindigt met een ‘Wow’ factor.

Mikael Hermansson

Schrijver en bedenker van de methode Grej of the Day (GOTD)

GOTD wereldwijd

Inmiddels reist Micke de wereld rond en zijn er al wereldwijd vele Grej of the Day Facebookgroepen opgericht. Van Australie tot Canada.

De Nederlandse bewerking van GOTD

In september 2019 verschijnt de Nederlandse bewerking van het boek Grej of the Day (GOTD) Kennis is cool!  van bedenker Micael Hermansson. 

Je kunt het boek tot en met 1 september met korting bestellen. Daarna kost het € 45.

Wat vind je in de NL versie?

GOTD, Grej of the Day, Kennis is cool!

Het boek bevat een stap-voor-stap-uitleg van de methode, 100 grej’s en 100 presentaties voor op het digibord. Je kunt er meteen mee aan de slag. Hermansson kiest in dit boek ook typisch Nederlandse en Belgische onderwerpen uit.

Er is een gelijknamige Facebookgroep gemaakt waar leerkrachten uit Nederland en België kennis, informatie, tips en nieuwtjes delen. De beheerders houden je ook op de hoogte van nieuws rondom de methode, de boeken en eventuele lezingen van Micael Hermansson.

Het boek GOTD Kennis is cool


Wat biedt het GOTD boek nog meer?

Het boek bevat naast de stap-voor-stap-uitleg van de methode, een bijbehorende website en er is aanvullend postermateriaal wat je kunt bestellen.

Het boek komt 20-08-2019 van de drukker en bevat:
  • Uitgebreide uitleg over wat Grej of the Day is en hoe je ermee aan de slag kunt gaan
  • 100 kant- en klare microlessen
  • 100 digitale presentaties (registreren met persoonlijke code die in het boek staat)
  • EXTRA: 100 kaartjes voor bij de (wereld)kaart

EXTRA:

Voor alle 100 onderwerpen uit het boek gratis kant en klare kaartjes om te printen (eventueel te plastificeren) en bij de (wereld)kaart te hangen. (Te vinden bij de digitale presentaties met de persoonlijke inlog).

Wat kan ik hiermee in de onderbouw?


In Zweden komt in september 2019 een GOTD speciaal voor kleuters uit.

Op de Nederlandstalige Facebookgroep is er inmiddels een topic gestart om gebruikers in de onderbouw ideeën te laten geven voor de inhoud van de Nederlandse versie. Zelf ben ik heel benieuwd naar deze uitgave, en ik denk wel meer enthousiastelingen onder ons.

Extra visueel materiaal

Er is een mooie posterset te koop, speciaal voor de GOTD Holland versie, zodat je bij iedere Grej kunt aangeven waar het raadsel zich afspeelt.

Een mooi visuele aanvulling, zeker belangrijk voor kinderen die visueel sterker zijn zoals leerlingen met een TOS, beeldenkers, maar ook voor de jongere kinderen.

Microlessen zelf maken?

Misschien zit jouw onderwerp er niet bij in het boek, of wil je nu al iets maken voor jonge kinderen?
In de Facebookgroep vind je diverse documenten die andere leden van de groep hebben gemaakt. Hiermee kun je zelf aan de slag. Ook vind je er handige werkbladen, formats en tips om zelf een microles in elkaar te zeten.

Werk je met Prowise?

Prowise helpt leerkrachten door Grej of the day’s te ontwerpen. 

Vanaf maart 2019 komt er iedere donderdag om 15.00 uur een nieuwe Grej of the day online via de site van Prowise. Je vindt er onder meer heel veel microlessen, maar ook diverse andere documenten die misschien handig zijn voor jouw groep.

‘Grej of the day’-lessen in de Presenter software

Ben je op zoek naar kant en klare lessen voor Grej of the day?
In de community van de Presenter-software is er een aparte map ‘Grej of the day’ aangemaakt. In deze map zijn de lessen geordend op groep en op land.

Iedereen die lessen heeft gemaakt met een raadsel, kan deze hier plaatsen. Jij dus ook, want alle software van Prowise Presenter is gratis toegankelijk.

Werk je nog niet met Prowise Presenter, maar wil je wel gebruikmaken van de lessen? Maak hier een gratis account aan.

Waarom werkt het zo goed?

Kinderen zijn ontzettend gemotiveerd om het raadsel op te lossen. Ze nemen het mee naar huis en proberen er samen met hun ouders uit te komen. Doordat de kinderen er zo mee bezig zijn, onthouden ze het beter en zijn ze geïnteresseerd in meer informatie over het onderwerp.

Ook in Belgie is het concept populair

Een bijdrage uit België

Jessy Lequeue, leraar zesde leerjaar :

Op het einde van de schooldag geef ik mijn leerlingen een mysterieuze tip mee. Een raadsel over het thema van de nieuwe ‘Grej’.
Ik zeg bijvoorbeeld ‘groot ijzerkristal’ als ik het over het Atomium ga hebben. Zo prikkel ik hun nieuwsgierigheid. 
Thuis gaan ze op zoek naar het thema achter de tip. Alleen op internet, of samen met hun ouders.”

De volgende dag vertellen mijn leerlingen wat ze allemaal ontdekt hebben. En dan start ik de les met een presentatie van maximaal 10 minuten.”

Een ‘Grej’ kan gaan over een bijzondere plaats of een spectaculair gebouw.
Ook microlessen over de natuur of geschiedenis doen het goed. Ik steek er altijd een ‘wauw-factor’ in, iets waar ze echt van onder de indruk zijn. Daarna mogen ze vragen stellen. Maar ook dat hou ik kort, want ik wil dat ze nog niet uitgepraat zijn na de les.

Na elke ‘Grej’ moeten de leerlingen thuis vertellen wat ze geleerd hebben. Ik hoor verhalen over ouders die volledig opgaan in het thema. Soms zoeken ze samen naar extra informatie, die de leerlingen dan trots komen vertellen op school. Zo verkleint de afstand tussen school en thuis. Als ouders aan hun kind vragen ‘Wat heb je vandaag op school geleerd’, krijgen ze nu een écht antwoord.

Bron: Klasse.be  

GOTD en Taal 

Het doel van GOTD is om kinderen nieuwsgierig te maken, hun interesse te wekken, hen aan te zetten tot onderzoek.

Daarnaast wil  je met de raadsels, en daarna met de microlessen, dat leerlingen er thuis vragen over gaan stellen of vertellen. Het mooiste is het om ouders actief erbij te betrekken. 

Leerlingen met een TOS of taalachterstand zijn communicatief vaak onvoldoende zelfredzaam, hebben moeite met auditieve kennisoverdracht, nieuwe taal, en hebben een kleine woordenschat. Hun werkgeheugen is daardoor sneller overbelast.

Ze hebben baat bij veel herhaling, auditieve informatie combineren met visuele ondersteuning is voor deze groep dan ook erg belangrijk maar soms ook een uitdaging. 

Begrijpend lezen zorgt bij hen vaak voor moeilijkheden en vraagt veel doorzettingsvermogen. Doordat vakken als wereldverkenning vaak uitgaan van gesprekken en geschreven teksten is de betrokkenheid van deze leerlingen hier vaak lastig te stimuleren.

Ik denk dat je met deze methode een prachtig concept in  handen hebt om dit doel voor elkaar te krijgen, zonder jezelf al te veel extra werkdruk op de hals te halen. De microlessen zijn tenslotte al voorhanden of anders kun je er in de Facebookgroep genoeg vinden. Zelf aan de slag, passend bij een thema van jouw groep, dat is natuurlijk helemaal geweldig. 

 

Leerlingen zijn enthousiast 

Wanneer je even een rondje maakt op het internet met de zoekterm GOTD lees je al snel dat alle kinderen, van klein tot groot, razend enthousiast worden wanneer het met enige regelmaat gebruikt wordt in de klas. Misschien is dat zelfs wel een deel van het succes. Kinderen gaan er zelf om vragen. 

 De kracht van de herhaling

Volgens de methode zou je dagelijks een nieuwe Grej aan kunnen bieden,  maar dit lijkt mij te veel. Wanneer per Grej een paar dagen gebruikt heb je meer mogelijkheid om dingen te herhalen of nog eens aan te stippen.  Wie weet komt er een dag later vanuit thuis ineens een aanvulling?

Zeker wanneer je werkt met taalzwakke leerlingen is de kracht van de herhaling erg belangrijk en waardevol.  

Vaste routines 

Een vast moment in de week, bijvoorbeeld op de maandag is ideaal.
Je kunt er die week nog meerdere keren op terug komen, je kunt woorden uitdiepen op de taalmuur, leesoefeningen eraan koppelen of (digitale) opdrachten er aan verbinden.
Werk je met een duopartner, dan zou je twee keer per week een Grej kunnen starten.
 

 

Kan GOTD in de onderbouw?

Het ontdekken van nieuwe dingen is in elke kleutergroep aan de orde van de dag. Een raadsel over een onderwerp wat kleuters aanspreekt is makkelijk te bedenken. GOTD met kleuters is daarom een geweldige combinatie.
In Zweden komt in 2020 een speciaal GOTD versie van het boek uit voor kleuters.
In de Nederlandse Facebookgroep is men al aan het brainstormen over onderwerpen die in een Nederlandse versie voor kleuters aan bod moeten komen. De aanvulling van het boek voor kleuters is een logische volgende stap voor de uitgever, want welke leeftijdsgroep is er nieuwsgieriger dan kleuters? 

Hoe betrek je ouders?  

Je kunt het raadsel waarmee je start via je oudercommunicatieplatform delen, zodat er thuis samen gebrainstormd kan worden en zo de praatprikkel voor thuis wordt vergroot.
Wanneer je hiervoor een vaste dag aanhoudt, geef je ook houvast voor thuis. Men weet dat er bijvoorbeeld iedere maandag weer een nieuw raadsel op te lossen valt.

Deel het op je nieuwsbord in de gang en geef bijvoorbeeld eervolle vermeldingen voor leerlingen die iets bijzonders ontdekken over het raadsel of een waardevolle aanvulling kunnen geven. 

 7 x Het belang van GOTD voor jouw taalonderwijs

Zoals ik aan het begin al schreef, wilde ik dit lesconcept bekijken vanuit mijn ervaring als leerkracht in het speciaal onderwijs. Zou dit concept passen bij leerlingen met taalstoornissen of een taalachterstand?

Hieronder 7 redenen waarom GOTD zo waardevol is voor jouw taalonderwijs:

  • GOTD zorgt voor een ideale situatie om thuis gesprekken over school op gang te krijgen. “Wat is het raadsel van de dag, waar zouden we een oplossing kunnen gaan zoeken, wat zou het kunnen betekenen?”
  • Ik zie kansen voor een prachtig gesprek vol vragen die men aan elkaar gaat stellen.
  • Het taalbewustzijn wordt vergroot, het denken over taal (metataal) wordt geactiveerd. Een raadsel kan bijvoorbeeld letterlijk of fuguurlijk bedoeld zijn.
  • Het auditief geheugen wordt getraind. (Wat zeiden we ook alweer?)
  • De woordenschat krijgt een enorme boost. Je zult namelijk ook veel taal tegenkomen die nieuw of onbekend is.
  • Een stuk wereldverkenning, culturele vorming, kennis van andere landen komt hiermee vanzelf aan bod. 
  • En natuurlijk het taaldenken, nadenken en verwoorden van wat je denkt of vindt, wordt hiermee supergoed getraind.

Hoe zou jij deze methode gaan inzetten?

Review Sam en Mia

Review Sam en Mia

Sam en Mia, een boek met een app

Dit keer gaat mijn review over een prentenboek genaamd “Sam en Mia, kleren voor pop en beer” wat is geschreven voor jonge kinderen (2-6 jaar) met een auditieve beperking of een taalontwikkelingsstoornis.  Het prentenboek wordt aangevuld door een bijbehorende app. 

Binnen mijn werk met leerlingen met een TOS ofwel taalontwikkelingsstoornis, is het altijd zoeken naar geschikte boeken voor de allerjongsten. Ik was dus erg benieuwd naar deze boekenserie van Sam en Mia.
Toen ik het boek voor het eerst zag was ik meteen aangenaam verrast.

Het boek is stevig, heeft duidelijke prenten met mooie, heldere en simpele taal die aansluit bij het thema aankleden/kleding.

De app is overzichtelijk, rustig en biedt precies de content die nodig is. Het is geen flitsende app met muziek of overbodige animatie.

Het boek is een eerste deel van wat een reeks gaat worden, dit lijkt mij iets om naar uit te kijken dus.

Over de schrijvers

De boeken van Sam en Mia  worden geschreven door twee dames die beiden werkzaam zijn in behandelgroepen voor kinderen met een TOS of doof/slechthorende leerlingen.
Zij hebben het bedrijf Taalvrienden opgericht en ze zijn gaan schrijven, illustreren en vooral veel in gesprek gegaan met mensen uit de praktijk.
.

Sam en Mia, een boek met een app

Dit keer gaat mijn review over een prentenboek genaamd “Sam en Mia, kleren voor pop en beer” wat is geschreven voor jonge kinderen (2-6 jaar) met een auditieve beperking of een taalontwikkelingsstoornis.  Het prentenboek wordt aangevuld door een bijbehorende app. 

Binnen mijn werk met leerlingen met een TOS ofwel taalontwikkelingsstoornis, is het altijd zoeken naar geschikte boeken voor de allerjongsten. Ik was dus erg benieuwd naar deze boekenserie van Sam en Mia.
Toen ik het boek voor het eerst zag was ik meteen aangenaam verrast.

Het boek is stevig, heeft duidelijke prenten met mooie, heldere en simpele taal die aansluit bij het thema aankleden/kleding.

De app is overzichtelijk, rustig en biedt precies de content die nodig is. Het is geen flitsende app met muziek of overbodige animatie.

Het boek is een eerste deel van wat een reeks gaat worden, dit lijkt mij iets om naar uit te kijken dus.

Over de schrijvers

De boeken van Sam en Mia  worden geschreven door twee dames die beiden werkzaam zijn in behandelgroepen voor kinderen met een TOS of doof/slechthorende leerlingen.
Zij hebben het bedrijf Taalvrienden opgericht en ze zijn gaan schrijven, illustreren en vooral veel in gesprek gegaan met mensen uit de praktijk.
.

Sam en Mia, een boek met een app

Dit keer gaat mijn review over een prentenboek genaamd “Sam en Mia, kleren voor pop en beer” wat is geschreven voor jonge kinderen (2-6 jaar) met een auditieve beperking of een taalontwikkelingsstoornis.  Het prentenboek wordt aangevuld door een bijbehorende app. 

Binnen mijn werk met leerlingen met een TOS ofwel taalontwikkelingsstoornis, is het altijd zoeken naar geschikte boeken voor de allerjongsten. Ik was dus erg benieuwd naar deze boekenserie van Sam en Mia.
Toen ik het boek voor het eerst zag was ik meteen aangenaam verrast.

Het boek is stevig, heeft duidelijke prenten met mooie, heldere en simpele taal die aansluit bij het thema aankleden/kleding.

De app is overzichtelijk, rustig en biedt precies de content die nodig is. Het is geen flitsende app met muziek of overbodige animatie.

Het boek is een eerste deel van wat een reeks gaat worden, dit lijkt mij iets om naar uit te kijken dus.

Over de schrijvers

De boeken van Sam en Mia  worden geschreven door twee dames die beiden werkzaam zijn in behandelgroepen voor kinderen met een TOS of doof/slechthorende leerlingen.
Zij hebben het bedrijf Taalvrienden opgericht en ze zijn gaan schrijven, illustreren en vooral veel in gesprek gegaan met mensen uit de praktijk.
.

Wij zijn Natasja van Overmeire en Florance van der Hulst. Wij werken al jaren als pedagogisch behandelaars op behandelgroepen voor kinderen met TOS en met kinderen die doof of slechthorend zijn.

Tijdens ons werk kwamen wij erachter dat het lastig was prentenboeken te vinden die precies aansluiten bij het thema dat we aanbieden aan peuters. We trokken samen de stoute schoenen aan en besloten zelf zo’n prentenboek te maken. En naast een prentenboek vonden wij dat een bijbehorende app niet kon uitblijven.

Onze visie is dàt laten zien wat belangrijk is in het leerproces van een kleuter. 

Natasja van Overmeire en Florance van der Hulst

Schrijvers

Inmiddels is er een website, een Twitteraccount en een Facebookgroep waar je het laatste nieuws kunt volgen. Wanneer je op de hoogte wil blijven van nieuwe ontwikkelingen, zou ik zeker gaan volgen.

Waarom een boek voor deze doelgroep?

Kinderen met TOS (taalontwikkelingsstoornis) of D/SH (doof/slechthorend) zijn communicatief vaak onvoldoende zelfredzaam.
Ze hebben baat bij veel herhaling in taal. Voorlezen is voor deze groep erg belangrijk maar vaak ook een uitdaging.
Veel prentenboeken kunnen nog wel eens overprikkelend werken of bevatten lastige taal.

Het eerste boek over Sam en Mia is een mooie mix van rust, herkenbare prenten en simpele taal waardoor het een krachtig voorleesinstrument wordt voor jonge kinderen die moeite hebben met auditieve verwerking, woordenschat en taalbegrip.

Speciale aandacht voor taal

Het prentenboek is opgebouwd rondom 48 themawoorden.
De gekozen woorden sluiten aan bij de Basiswoordenlijst voor Amsterdamse Kleuters (BAKlijst).
Het boek is gericht op jonge kinderen met een taalachterstand, kinderen met een taalontwikkelingsstoornis en kinderen die doof of slechthorend zijn, maar dit boek sluit ook aan bij kinderen met autisme of een peuter die voor het eerst de Nederlandse taal gaat leren. 

Een bijbehorende app

Naast het prentenboek ontwikkelden de schrijvers van Sam en Mia een bijbehorende app.
De app vind je
 in de Apple Appstore en in de google playstore.

Waarom is deze app een waardevolle aanvulling?

De app is niet gratis, maar zeker de moeite waard. Hij is gemaakt door Manfred van Overmeire en kost op dit moment €3,49. (Mei 2019)

Drie redenen waarom je de bijbehorende app zou moeten aanschaffen.


1. De app bevat vier versies van het prentenboek.

  • Je kunt met de app het verhaal van Sam en Mia lezen
  • Je kunt met de app het verhaal beluisteren
  • Je kunt met de app het boek bekijken in NmG (Met gesproken taal)
  • Je kunt met de app het boek bekijken in NGT.  (Zonder gesproken taal)

2. De app biedt  de mogelijkheid om alle 48 woorden nog eens te bekijken in het Nederlands met ondersteuning van gebaren.
Erg leuk om hiermee de woorden te oefenen in een kleine kring of individueel
Kies steeds een woordje en benoem het, meteen daarna kun je dan het woordkaartje aan klikken en zo directe feedback krijgen in woord en gebaar.

3. De app bevat een eenvoudig memoryspel rondom de 48 woorden, zodat je de woorden meteen via de app aanvullend kunt consolideren.
Jammer dat in dit spel de woorden niet nog eens benoemd worden, je kan dit natuurlijk wel als begeleider vragen van de leerling om te doen.

Kortom, een complete app gericht op taalontwikkeling!

Fragment van het verhaal:

Pop en beer hebben geen kleren aan.

Eerst trekken ze ondergoed aan, een hemd en een onderbroek.
Dat past goed.

Nu kunnen ze hun nieuwe kleren gaan passen. 

Via de website kun je ook gratis bijbehorende kleurplaten downloaden

Voor de semantisering (opslag en verwerking) van de woorden zijn er bijpassende kleurplaten gratis te downloaden.

  • Sam en Mia in zwemkleding
  • Sam en Mia in verkleedkleren
  • Pop in een jurk
  • Beer met een broek

De tekst en de layout van het boek

De tekst is elke keer mooi over de linkerpagina verdeeld, met uitgelichte afbeeldingen en de bijbehorende woorden eronder. De zinnen zijn mooi van lengte, met regelmatig gebruik van verwijswoorden en bijwoorden.
Omdat dit soort woorden vaak erg lastig zijn voor kinderen met een TOS, is er in dit boek goed over nagedacht, en worden ze functioneel ingezet.
Dat wil zeggen niet te vaak, maar alleen in zinnen waar je duidelijk  kunt herleiden bij welk voornaamwoord of zelfstandig naamwoord het hoort.

Het is natuurlijk aan de verteller om hier specifiek aandacht aan te besteden.

Op de rechterpagina zie je steeds een grote plaat waar de tekst wordt verbeeld.
Deze plaat maakt goed duidelijk wat er in de tekst op de linkerpagina wordt beschreven.
Tekst en beeldmateriaal vullen elkaar dus perfect aan.

Het is een stevig boek in een handzaam maar niet al te klein formaat (A4). Fijn om samen met je kind of met je leerlingen in te kijken dus.

 

Extra materiaal toegevoegd

Achterin het boek staan tips en activiteiten voor thuis en zelfs een voorbeeldliedje, superhandig!

Aanrader voor een speciale doelgroep

Voor kinderen met Autisme Spectrum stoornis (ASS) is dit boek ook zeer geschikt door de rustige platen en de vaste structuur van de layout.

Voor kinderen met weinig taal kan dit boek een mooie opstap vormen om in gesprek te gaan rondom het thema kleding en jezelf aankleden.
De app is een goede aanvulling op het boek, dus ik raad je dan ook aan om het boek en de app beiden aan te schaffen. Inmiddels zijn er meer titels verschenen, dus neem zeker een kijkje op de website.

 

Je kunt het boek en de app zelf bestellen via de onderstaande knop, via de website van Sam en Mia.

Win een gratis app!

Helaas is de winactie al voorbij…

Maar wil je het toch gaan gebruiken?

Laat hieronder in een reactie weten voor wie jij het boek en de app zou willen gaan gebruiken en over welk thema jij een volgend boek van Sam en Mia zou willen lezen.

Wil je op de hoogte blijven van mijn online trainingen?

Trainingen, webinars, workshops. Facebook lives met coaching en inspiratie op het gebied van taal en ICT.

Volg vanuit je eigen huiskamer op jouw eigen tempo en tijdstip mijn trainingsaanbod en workshops.

Via deze mailinglijst ben je als eerste op de hoogte van de komende events en aanbiedingen.

 

Bedankt! Je bent succesvol ingeschreven. Ik beloof je dat ik je niet ga spammen, wil je echter toch uitschrijven dan kan dat natuurlijk altijd onderaan elke mail. Bij Gmail en Hotmail komen mijn mails vaak in SPAM terecht. Wil geen enkele mail missen? Voeg mijn mailadres dan toe aan jouw lijst met vertrouwde contacten of bij Gmail aan de mailbox Primair. Groet, Marita

Pin It on Pinterest