Selecteer een pagina

Begrijpend luisteren bij kleuters.

Begrijpend luisteren bij kleuters.

Bij ons op school stond een tijdje terug het onderwerp begrijpend luisteren op de agenda. Maar wat is dat eigenlijk en hoe oefen je dat bij kleuters?

Op de kwaliteitskaart van begrijpend luisteren van “School aan zet” staat de volgende tekst te lezen.

“Onder begrijpend luisteren bij kleuters verstaan we het luisteren naar een voorgelezen verhaal of andere tekst. Het is het equivalent van begrijpend lezen voor leerlingen in de hogere groepen. Begrijpend luisteren doet immers, net als begrijpend lezen, een integraal beroep op een aantal essentiële taal- en denkvaardigheden. De kern van tekstbegrip is het kunnen leggen van verbanden binnen en buiten de tekst, of die nu wordt gelezen of voorgelezen. “
Onderbouwleerkrachten kunnen kinderen hierbij helpen door aandacht te besteden aan deze vaardigheden.
Het belangrijkste verschil met de hogere groepen is dat kleuters vooral op een speelse manier, passend bij het leren in de onderbouw, kennismaken met luistervaardigheden.

Er wordt ook een checklist gegeven die je kunt gebruiken tijdens je lesvoorbereiding. Ik heb deze hieronder voor kleuterleerkrachten gedeeltelijk samengevat.

Een korte checklist voor de verschillende fasen van begrijpend luisteren
1. Voorspellen

  • Praat over de kaft en de titel.
  • Vraag waar het verhaal over zou gaan.
  • Leg verband met de kennis en ervaringen van kinderen.
  • Controleer of de voorspelling klopt.

2. Samenvatten

  • Vat het verhaal na het voorlezen met de kinderen samen; verwijs naar de voorspelling.
  • Vraag de volgende keer waar het verhaal ook weer over ging.

3. Verhaalstructuur begrijpen

  • Gebruik wie-wat-waar picto’s om over onderdelen van het verhaal te praten.
  • Bespreek de samenhang tussen de onderdelen.
  • (Groep 2-3) Vul met de kinderen een verhaalschema* in.

4. Woordleerstrategieën 

  • Doe af en toe een strategie bij een onbekend woord voor:
    Welk stukje van het woord ken ik al? – Vooruit- of teruglezen – Kijken naar afbeelding.

5. Vragen stellen

  • Doe voor hoe je vragen stelt bij de tekst en hoe je het antwoord vindt.(Terugkijken in het verhaal naar de prenten.)
  • Laat leerlingen vragen bij de tekst beantwoorden.

*Wat is een verhaalschema?

Een verhaalschema staat op het bord of een groot papier en ziet er als volgt uit:
• De hoofdpersoon is … En die wil graag … • Maar het probleem is … • Op het eind …

De prentenboeken die met de kinderen worden gelezen worden geselecteerd met (onder andere) dit schema in gedachten. Er moet dus sprake zijn van een duidelijke hoofdpersoon, een heldere verhaallijn en een probleem dat wordt opgelost.

Bij ons op school gebruiken wij i.pv. een verhaalschema een mindmap. Dit aar aanleiding van een inspirerende workshop Van Rianne Hofma van de Kleuteruniversiteit. Wij gebruiken daarnaast ook de praatdomino op onze school om kinderen te helpen met symbolen voor het oefenen van verhaalopbouw en begrijpend luisteren en lezen.

Daarom hebben wij een combinatie gemaakt van de mindmap en de praatdomino.

Hier vind je een voorbeeld van zo’n mindmap voor groep 2/3.

In groep 1 houden we het bij de vragen wie. waar en wat.
wiewaar

wat

 

In groep 2 voegen we probleem en oplossing toe.

probleem_oplossing_001

 


gaandeweg de onderbouw en de middenbouw groepen komen de begrippen wanneer, hoe en waarom erbij.

Via deze link vind je ook een download van andere labels die ik op de site sparklebox gevonden heb.

Hieronder zie je de volledige praatdomino-kaart , deze is onderdeel van de communicatiekoffer en hangt in alle lokalen vanaf groep 4. In groep 1 tot en met 3 hangen alleen de tot dan toe gebruikte picto’s op als reminder. je kunt de praatdomino ook als losse kaart bestellen op de site van de communicatiekoffer.

 

Op de kwaliteitskaart wordt ook gesproken over 2 a 3 keer 15 minuten in kleine en/of grote kring. Deze tijd zou moeten worden besteed aan begrijpend luisteren. Ik denk zelf dat je hier makkelijk aan komt wanneer je alle momenten meetelt waarop je in gesprek bent over een prentenboek van je thema. Het maken van een mindmap is echter een tijdrovender werkje dan een gesprek dus dat doen wij minimaal 1 keer per thema rondom het centrale prentenboek.

Op de kwaliteitskaart vind je ook nog:

  1. Een goede checklist voor begrijpend luisteren en woordenschat.
  2. Een schema met uitleg van werkwijzen voor het gebruik van Tweepraat bij verhalen en informatieve teksten.
  3. Werkvormen voor differentieren

bij ons op school is begrijpend luisteren een belangrijk onderdeel van ons taalaanbod zoals je ziet. Ik ben benieuwd hoe dit bij jullie ingeroosterd is? laat het me weten in een reactie hieronder.

Geef een reactie

Pin It on Pinterest

Share This
%d bloggers liken dit: